Start arrow Wygraj z rakiem !! arrow Czym jest rak jelita grubego?
Czym jest rak jelita grubego?
Rak jelita grubego to złośliwy rozrost błony okrężnicy lub odbytnicy, który może się rozwinąć się w dowolnej części jelita.


Co wiemy o powstawaniu raka jelita grubego? W większości przypadków nowotwór ten powstaje na podłożu łagodnych polipów okrężnicy. Uważa się, że dokonuje się to drogą stopniowej transformacji genetycznej gruczolakowych polipów. Przemiana gruczolaka w raka zachodzi poprzez serię mutacji w genach najważniejszych dla jego rozwoju. Proces trwa średnio około 10 lat. Polipy, wykryte we wczesnym stadium, można łatwo usunąć. Jednakże, ponieważ większość narośli nie powoduje żadnych objawów, mogą one pozostać niewykryte przez długi czas i w niektórych przypadkach stać się złośliwe.

 

                                               Image  Image

 

Jak często występuje rak jelita grubego? W roku 2002, na świecie, zanotowano 1 023 152 przypadki zachorowań, co czyni raka jelita grubego trzecim najczęściej występującym rakiem. Na całym świecie rak jelita grubego stanowi 9,5% wszystkich zachorowań u mężczyzn i 9,3% zachorowań u kobiet. Szacuje się, że ponad 50% ludzi, u których zdiagnozowano raka jelita grubego umrze z tego powodu. W roku 2002 ponad pół miliona (528 978) ludzi na całym świecie zmarło z powodu raka jelita grubego. Rak jelita grubego jest w Europie drugą najpowszechniejszą przyczyną śmierci na raka wśród kobiet i mężczyzn. Rak jelita grubego u młodych ludzi jest rzadkością. Pojawia się on zazwyczaj u mężczyzn i kobiet powyżej 50-go roku życia.

Dzięki postępowi w wykrywaniu wczesnych stadiów rozwoju nowotworów oraz coraz lepszym metodom terapii w niektórych wysokorozwiniętych krajach następuje zmniejszenie śmiertelności z powodu nowotworów. Jednak zgony z powodu raka jelita grubego nie wykazują w Polsce tendencji spadkowej. Wynika to z głównie z tego, że odsetek osób, które przeżyły po operacji raka jelita grubego więcej, niż 5 lat zależy od stopnia zaawansowania nowotworu w chwili rozpoczęcia leczenia. W Polsce u 50% chorych ten nowotwór wykrywa się w wysokim stopniu zaawansowania. Wskutek tego odsetek osób, które przeżywają dłużej niż 5 lat mieści się zaledwie w przedziale 21,2-24,8%, podczas gdy na przykład w Holandii wynosi ponad 60 %

Czy rak okrężnicy częściej zagraża kobietom czy mężczyznom? Mówi się, że nowotwór złośliwy jelita grubego jest chorobą „równych szans”, która z taką samą częstością dotyka kobiety i mężczyzn. W Polsce jest obecnie drugą, co do częstości przyczyną zgonów z powodu nowotworu złośliwego, zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. (po raku sutka (kobiety) i płuca (mężczyźni)).

Jakie są najczęstsze objawy raka jelita grubeg? Objawy raka jelita grubego to:

  • Krew w kale
  • Zaburzenia rytmu wypróżnień (naprzemienne biegunki i zaparcia) bez żadnego konkretnego powodu, trwające dłużej niż sześć tygodni
  • Nieuzasadniona utrata masy ciała
  • Bóle brzucha lub dolnych partii pleców
  • Poczucie niepełnego wypróżnienia po oddaniu kału

Zdarza się, że nowotwór powoduje niedrożność jelit. W takiej sytuacji zaobserwować można objawy takie jak mdłości, zaparcia, bóle oraz poczucie napięcia w brzuchu

Jakie osoby są szczególnie zagrożone rozwojem tego nowotworu? Należą do nich osoby, które mają krewnych pierwszego stopnia w wieku poniżej 50, u których rozpoznano raka okrężnicy lub odbytnicy; osoby z przewlekłą zapalną chorobą jelita grubego; rodzinnym zespołem polipowatości; przebytym rakiem okrężnicy lub odbytnicy lub zaawansowanym gruczolakiem odbytnicy lub okrężnicy. Ryzyko zachorowania zaczyna wyraźnie wzrastać po 50 roku życia. Szczyt zachorowań na ten nowotwór pojawia się po 60 roku życia.

 

Czy określona dieta i styl życia wpływa na ryzyko zachorowania? Istnieje szereg danych dotyczących wpływu diety i stylu życia na ryzyko zachorowania na raka jelita grubego, chociaż nie ma obecnie udokumentowanych naukowo na to dowodów. Pomimo to wydaje się, że należy unikać zagrożenia związanego z niewłaściwą dietą – np. nadmiarem protein zwierzęcych (z mięsa) i tłuszczów nasyconych oraz diety wysokokalorycznej, nie zrównoważonej intensywnym wysiłkiem fizycznym. Odwrotnie, dieta niskokaloryczna, złożona zwłaszcza z pokarmów bogatych we włóknik roślinny,(warzywa i owoce) wydaje się zmniejszać zagrożenie rakiem. Do czynników ryzyka zalicza się ponadto - nadmierną wagę ciała oraz palenie tytoniu, picie alkoholu. Odwrotnie, wysiłek fizyczny i niska waga ciała zmniejszają zagrożenie chorobą.

 

Co powinny robic osoby z w/w grup wysokiego zagrożenia rakiem jelita grubego? Niezbędna jest specjalna indywidualna diagnostyka i częste badania kontrolne, zazwyczaj z koniecznością okresowego wykonywania kolonoskopii.

 

Na jakich badaniach opiera się dostępna diagnostyka raka jelita grubego? Dostępne metody rozpoznania to:

  • badanie palpacyjne, przez odbytnicę,
  • badanie kału na krew utajoną,
  • rektosigmoidoskopię z biopsją,
  • kolonoskopię z biopsją,
  • wlew doodbytniczy z podwójnym kontrastem,

Jakie jest najlepsze badanie diagnostyczne dla osób z grup ryzyka? Podstawowym narzędziem diagnostycznym tych badań jest kolonoskopia wykonywana raz na 10 lat. Kolonoskopia jest najlepszym i najtańszym obecnie sposobem prowadzenia badań przesiewowych

 

Co to jest kolonoskopia? Kolonoskopia jest nowoczesną metodą nieinwazyjnej diagnostyki, która dzięki sprzężeniu z optyczną techniką wizualną i mikrooperacją pozwala wykryć raka we wczesnym stadium (w tym pobrać biopsję oraz umożliwia usuwanie gruczolaków, które są stanem przedrakowym, występującym u około 20% osób po 50 roku życia.

 

Dlaczego kolonoskopia jest niezbędna wobec wspomnianych wyżej grup ryzyka, w tym osób powyżej 50 roku życia?  Odsetek osób, które przeżyły po operacji więcej, niż 5 lat zależy głównie od stopnia zaawansowania nowotworu w chwili rozpoczęcia leczenia. Obecnie w Polsce mieści się on zaledwie w przedziale 21,2-24,8%. Ten stan rzeczy wynika w wysokim stopniu z niedostatku szerokich badań przesiewowych, które pozwalają ujawnić chorobę na wczesnym etapie oraz pozwalają usunąć łagodne polipy gruczołowe będące prekursorem raka. Tymczasem w Polsce w chwili rozpoznania już u ponad 50% chorych nowotwór jest w zaawansowanym stadium. Na tym etapie szanse na uleczenie gwałtownie maleją. W najbardziej zaawansowanym stadium (oznaczonym symbolem - D) wynoszą ok. 5%.

.